dinsdag 6 oktober 2015

Superbloedmaan


Het heeft veel mensen en vooral fotografen bezig gehouden: de superbloedmaan van 28 september 2015.
Eigenlijk is het niet veel meer dan een 'gewone’ totale maansverduistering. Die komen eens in de zoveel jaar wel voor, zij het dat vaak niet de hele cyclus zichtbaar is. Dat was nu wel het geval. Bloedmaan is een flitsende naam voor de rode verduisterde maan die opeens populair is geworden. En supermaan? Tja, de baan van de maan om de aarde is elliptisch, soms staat de maan net iets dichter bij dan anders en lijkt hij ietsiepietsie groter, een paar procent. Dat heet een supermaan. Maar echt opvallen doet het niet. 
Desalniettemin is een maansverduistering een heel mooi fenomeen! Allereerst moet de hele cyclus zichtbaar zijn, dat wil zeggen dat de verduistering zowel 's nachts plaats vindt en geheel boven de horizon. Daarnaast moet het ook helder zijn. 

Het fenomeen heeft mij al vele jaren geboeid. Eigenlijk was ik er al mee bezig voordat ik fotografeerde. Ik had eerder een telescoop dan een camera. Het toeval wil dat ik afgelopen week in een kast aan het rommelen was en daar een paar oude kopieën uit trok. Dat bleek een beschrijving van de maansverduistering van 1992. Een jaar later kocht ik pas mijn eerste camera...
De laatste maansverduistering waar ik foto’s van heb gemaakt was die van 2007. Maar de kwaliteit liet te wensen over, bij gebrek aan een goede telelens en bruikbare hoge isowaarden.

Terug naar dit jaar. Ik wist ruim van tevoren dat de verduistering er aan zat te komen. Dus ik had al in een vroeg stadium plannen om deze te fotograferen. Eigenlijk wilde ik vier dingen.
- Een detailopname van de rode maan,
- Een samengesteld beeld van de hele verduistering in detail,
- De verduisterde maan in een landschap,
- De hele cyclus in een landschap.
Het is duidelijk dat dat allemaal niet gaat lukken met één camera. Maar ik heb zelf twee body’s en had er voor de gelegenheid nog een derde bij geleend. Ik had een camera met telelens opgesteld voor de detailopnamen. Het plan was om met een vast interval opnamen te maken. Tegelijkertijd had ik een tweede camera opgesteld met groothoeklens en een landschap in beeld waarin de hele cyclus zichtbaar zou zijn. Ook een vaste opstelling met interval dus. De derde camera had ik dan beschikbaar om losse opnamen te maken tijdens de tussenliggende momenten.


Maar zoals zo vaak loopt het anders dan gepland. De voorspellingen gaven aan dat er kans was op bewolking. De grootste kans op helder weer zou het zuiden van het land zijn. Ik dus naar Limburg, wat een foute keus bleek te zijn. Op veel plekken in het land was alles zichtbaar, maar niet bij mij. Al tijdens het opstellen van de camera’s dienden de eerste wolken zich aan. Om een lang verhaal kort te maken heb ik niet de hele cyclus kunnen zien. Dus mijn plan van een reeks met landschap was verloren. Toch waren er regelmatig opklaringen. Net genoeg om af en toe, en zeer onregelmatig, detailopnamen te maken. Als de maan nog niet is verduisterd is hij erg fel. Zo fel dat ik een aantal opnamen dwars door dunne bewolking heen heb kunnen maken. Gelukkig lukte het op die manier om mijn gewenste detail-reeks toch bij elkaar te krijgen!



De reeks die je hier boven ziet is dus samengesteld uit afzonderlijk beelden die allemaal op 500mm zijn gemaakt. Zoals gezegd niet met een vast interval, maar het kwam uiteindelijk best goed uit. De reeks is in feite omgekeerd. Dat heb ik bewust gedaan om beter inzichtelijk te maken hoe de maan door de schaduw van de aarde beweegt. Dat gebeurt van rechts naar links in beeld. Als je 's nachts buiten staat en je kijkt naar de maan bewegen maan en sterren schijnbaar naar rechts. Dat komt door de draaiing van de aarde. Maar de maan zelf beweegt naar links. Dat gaat echter veel langzamer zodat het niet opvalt. Als je de draaiing van de aarde even achterwege laat en alleen naar de maan kijkt ten opzichte van de sterren en aardschaduw krijg je dus de reeks zoals hier getoond.



Terug kijkend op de nacht heb ik drie van de vier plannen toch uit kunnen voeren. Helemaal geen gekke score. En ja, je moet altijd wat te wensen over houden. De volgende kans om een totale maansverduistering in Nederland van begin tot eind te zien is in 2029. Dus over 14 jaar weer een kans!

Groeten, Paul